Банк санхүү, Хөрөнгийн зах зээлийн салбарынхан Баялгийн сангийн талаар хэлэлцүүлэг өрнүүллээ

Үндэсний баялгийн сангийн хуулийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлж, Баялгийн санг шударга, ил тод, нээлттэй, тогтвортой, хариуцлагатай тогтолцоо болгон, түүний хөрөнгийг удирдах институтийг төлөвшүүлэх зэрэг Баялгийн санг тойрсон асуудлаар гуравдугаар сарын 20-нд “Баялгийн сангийн өнөөгийн нөхцөл, тулгамдаж буй асуудал” хэлэлцүүлэг өрнүүлэв. 

Хэлэлцүүлэгт холбогдох яам, агентлаг болон Банк санхүү, Хөрөнгийн зах зээлийн төлөөллүүд оролцож санал, сэтгэгдлээ хуваалцлаа.

Өлзий энд Ко капитал ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Өлзийбаяр:

“Баялгийн сангийн менежмент нь ч, хөрөнгийн удирдлага нь ч улс төрөөс хараат бус байх ёстой. Тэгж байж хөрөнгийн удирдлагыг зөв зохистой авч явах болов уу. Манай улсын эцсийн зорилго нь уул уурхайгаас орж ирсэн орлогыг бусад салбар луу хөрөнгө оруулж эдийн засгаа солонгоруулах. Энэ боломж нь Баялгийн санд байна.

Өнөөдөр Монголын Хөрөнгийн зах зээл 10 жилийн өмнөхөөс өөр түвшинд хүрсэн. Орон зай, боломж байна. Тиймээс дотоодын эдийн засгийг дэмжих тал дээр анхаарч хамтарч ажиллабал Монгол Улсын эрх ашигт нийцэх болов уу.

Монголын Үнэт Цаасны Арилжаа Эрхлэгчдийн Холбооны Удирдах зөвлөлийн дарга Г.Энхбат:

Ирээдүйн өв сан гээд 40, 50 жилээр нь төлөвлөж байгаа бол далайцтай сэтгэж манлайлаад, гал бариад явчих хуулийн этгээдийг сангийн менежерээр томилох, мөн яваандаа хувьцаа гэх мэт санхүүгийн хэрэгслүүдээр төрөлжүүлж хөрөнгө оруулах нь зайлшгүй гэж харж байна.

Хуримтлалын сангийн хөрөнгийн тодорхой хэмжээг эртхэн үе шаттайгаар, үндэсний аж ахуйн нэгжүүдийн гаргасан бонд болон хувьцаанд хөрөнгө оруулах хэлбэрээр дотоодын зах зээлд байршуулах боломжтой.

Зөвхөн хөрөнгө оруулахаас гадна сангаар дамжуулаад гадаадын институт хөрөнгө оруулагчдаас эх үүсвэр татах боломжтой. Сангийн хөрөнгийг актив талаас нь хараад байдаг, пассив талын хөрөнгө удирдлагыг ч мөн хэрэгжүүлэх боломж байна.

Эдийн засагч, доктор, профессор Ж.Дэлгэрсайхан:

Өнөөдөр төсвийн орлогын гуравны нэгийг уул уурхайн салбарын АМНАТ болон бусад орлогоос бүрдүүлж байгаа. Сүүлийн жилүүдэд бид хэдэн арван их наядыг уул уурхайгаас аваад төсвөөрөө дамжуулан хэрэглэсэн. Өнөөдөр ч хэрэглэсээр байна. Ийм учраас өнөөдрийн иргэд, ирээдүйн иргэдийн хэрэглээний тэнцвэртэй байдал гэдэг асуудлыг ярих баялгийн сангийн тогтолцоонд хэрхэн нөлөөлөхийг анхаарах ёстой.

Баялгийн сангийн үндсэн зорилго нь өнөөдөр ашиглаж буй нөхөн сэргээгдэшгүй баялгийг ирээдүйн шавхагдашгүй нөөц болгох явдал юм. Энэ утгаараа Олон улсын Баялгийн сангуудын түүхээс харахад ч "шууд хуваарилалт"-ын зарчим руу хандуулдаггүй.

Баялгийн сангийн үндсэн хуримтлал руу гар дүрэхгүй байх хатуу зарчим баримтлах ёстой. Зөвхөн хөрөнгийн удирдлагаас бий болсон өгөөжийг төсвөөр дамжуулж ашиглах нь сангийн тогтвортой байдлын үндэс болно. 

Баялгийн сан нь төсвийн алдагдал нөхөх хэрэгсэл болох эсвэл валютын нөөц рүү татагдан хөрвөх чадварын дарамтад орох хоёр том эрсдэл харагдаж байна. Тиймээс хатуу дүрмээр төсөв болон бусад зорилгоор яаж авахгүй байх вэ гэдэгт төвлөрмөөр байна.

Баялгийн сангийн хууль бол эхлэл бөгөөд засаглал, хөрөнгийн удирдлагыг нь хараахан хийж амжаагүй байна. Төсвийг удирддаг төрийн захиргааны байгууллага баялгийн санг давхар удирдаж явах нь эрүүл тогтолцоо юу гэдгийг эргэж харах ёстой. Цаашдаа удирдлагыг нь заавал тусгаарлах шаардлагатай. Мөн зарцуулалтын дүрмийг тодорхой болгох шаардлагатай.

Аливаа орнууд Баялгийн санг дандаа ирээдүй рүү чиглүүлсэн байдаг. Тухайлбал, эдийн засгаа тогтворжуулах, төсвийг тогтворжуулах гэх мэт Баялгийн сангийн хамгийн гол утга учир нь байгалийн баялгийн орлого хязгаарлагдаж дуусах үед улс орон болон ирээдүйн иргэд маань яаж амьдрах вэ гэдэг тэр баталгааг хангахад чиглэх ёстой.

ОЧУН ХХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Г.Оргил:

Баялгийн сангийн нэг чухал зорилго нь эдийн засгийн савлагааг бууруулах явдал. Монголын эдийн засаг хүндрэх үед сангийн хөрөнгө аюулгүй, тогтвортой байх ёстой.

Өнөөдөр Хуримтлалын сангийн хөрөнгөөр зургаан хувийн хүүтэй ипотекийн зээлийг санхүүжүүлж байгаа нь зорилтот түвшнээс бага, инфляцаас доогуур өгөөжтэй байна.

Нэгэнт л сангийн хөрөнгийг дотоодын зах зээл рүү оруулах бол топ аж ахуйн нэгжүүдэд хөрөнгө оруулах замаар Монголын баялгийг бий болгож буй компаниудын баялгаас хуваалцах схем рүү оруулах ёстой гэж бодож байна.

Эрдэм шинжилгээний хуралд холбогдох яам, агентлаг, төрийн болон төрийн бус байгууллагууд, ШУА, их, дээд сургуулиудын эрдэмтэн, судлаачид, уул уурхайн салбарын төрийн бус байгууллагууд, орон нутаг, хувийн хэвшлийн төлөөлөгчид оролцов.